خواهد پوشيد ، زيرا در همه‌جاى آن صفحات ، حتى در ينبع ، جميع ملبوسات و ما يحتاج حاضر و مهيّا است . اكثر مردم سوغات خانه‌اش را در اسلامبول يا در ساير شهرها از بىملاحظگى گرفته با كمال مشقّت خرج و كرايهء باديه‌ها و درياها را داده ، باز به اسلامبول برمىگردانند و بسا ديده شده كه اكثر حجّاج از بىاطلاعى از ولايت خود جميع ما يحتاج اين سفر را بار كرده ، به اتفاق خود بر مىدارد ، به گمان اينكه معمورتر از همه‌جا وطن خودش است كه در ساير امصار لوازمات اكل و شرب و رخت ممكن نمىشود . اين خيال بىمعنى است . در همه شهرهاى عرض راه در هر موقع هرچه لازم باشد موجود و موفور است . پس شخص هرقدر سبكبار باشد ، خواهد دانست كه چقدر آسودگى را دارد . [ دربارهء راه‌هاى حج و بهترين راهها ] سادسا براى مسافرت و وصول مقصود در باب انتخاب طرق به عقيدهء كسان باتجربه و آنانىكه هردو راه دريا و خشكى را مكرّر ديده‌اند ، راه دريا را اسهل و مرجّح دانسته‌اند كه يا از درياى مازندران عبور كرده ، از راه اسلامبول عازم باشد و يا از راه دجله يا شط بغداد به بصره و از آنجا به جدّه برود ، و يا آن‌كه از راه بوشهر كه پانزده روز به جدّه مىرسد برود كه مايهء آسودگى و امنيّت و قلّت ركوب و نزول و عدم تضييع اوقات در اين راهها است و چندين دلايل عديده نيز دارد كه اينجا موقع بسط آن نيست ، ولى در راه سلطانى حاجى بايد چهل روز تا ورود به شام قطع مسافت نمايد و از شام تا به مدينه ، چهل منزل در بالاى شتر قرار گيرد ، نه لذّت خواب را بداند و نه حظّ سفر را ببيند . غير از ركوب و نزول در شبانه‌روز شغلى ندارد . قطع نظر از اين زحمات راه سلطانى ، صدمات كثيره و عديده در راه جبل هست كه به سبب مجهولى ، همه ساله ، جمعى مردم ايران در راه بيت اللّه الحرام در چنگ اعراب اسير و حقيرند و در بيابان‌هاى كوير عربستان كه دادخواهى نيست هرچه مىتوانند مضايقه ندارند . حمله‌داران قسىّ القلب انواع اذيّت جانى